2. 7. Walka o ustrój i granice Polski w ostatnim etapie wojny

1. Podczas II wojny światowej został odbudowany polski ruch komunistyczny

a. organizacje komunistyczne współpracowały z ZSRS i były uzależnione od Józefa Stalina

b. na terenie Związku Sowieckiego powstał Związek Patriotów Polskich (ZPP)

c. na terenie okupowanego kraju powstały:

Polska Partia Robotnicza (PPR) – została utworzona 5 stycznia 1942 r.

Gwardia Ludowa (GL) – organizacja zbrojna Polskiej Partii Robotniczej

– w nocy z 31 XII 1943 na 1 I 1944 r. GL została przekształcona w Armię Ludową (AL)

– w nocy z 31 XII 1943 na 1 I 1944 r. komuniści utworzyli Krajową Radę Narodową z Bolesławem Bierutem na czele

d. 21 VII 1944 r. komuniści utworzyli Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN)

– przewodniczącym PKWN został socjalista Edward Osóbka-Morawski

– 22 VII 1944 r. został ogłoszony tzw. Manifest, w którym PKWN ogłosiło się jedynym rządem polskim

– siedzibą PKWN był Lublin – stąd określenie „Polska lubelska” dla początków rządów komunistycznych w Polsce

2. 31 XII 1944 r. PKWN został przekształcony w Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej

a.  Edward Osóbka-Morawski został premierem

b. w skład Rządu Tymczasowego weszli przedstawiciele trzech partii uzależnionych od PPR:

– Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS)

– Stronnictwa Ludowego (SL)

– Stronnictwa Demokratycznego (SD)

3. W wyniku ofensywy styczniowej w 1945 r. Armia Czerwona opanowała zachodnie ziemie Rzeczypospolitej

4. W dniach od  4 do 11 II 1945 r. odbyła się konferencja Wielkiej Trójki w Jałcie na której zapadłych decyzje dotyczące Polski:

a. decyzje dotyczące ustroju politycznego Polski

– decyzja o utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej

– po zakończeniu wojny w Polsce miały się odbyć demokratyczne wybory

b. decyzje dotyczące granic:

– wschodnia granica Polski miała przebiegać na tzw. linii Curzona – Polska traciła Kresy Wschodnie

– Polska miała otrzymać rekompensatę terytorialną kosztem Niemiec

5. Represje władz komunistycznych wobec Polskiego Państwa Podziemnego

a. Komendant Główny AK gen. Leopold Okulicki 19 I 1945 r. rozwiązał Armię Krajową

b. jednocześnie utworzono bardziej zakonspirowaną organizację „Niepodległość” („Nie”)

c. władze Polskiego Państwa Podziemnego w marcu 1945 r. zostały podstępnie uwięzione przez NKWD

d. działacze Polskiego Państwa Podziemnego w czerwcu 1945 t. zostali bezprawnie osądzeni w tzw. procesie szesnastu

e. na kary więzienia zostali skazani między innymi:

– ostatni Delegat Rządu RP na Kraj – Jan Stanisław Jankowski

– przewodniczący Rady Jedności Narodowej – Kazimierz Pużak

– były Komendant Główny AK – gen. Leopold Okulicki

6. 28 VI 1945 r. został utworzony Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (TRJN)

a. w TRJN zdecydowaną przewagę  miała PPR i partie od niej uzależnione

b. premierem rządu został Edward Osóbka-Morawski

c. były premier polskiego rządu emigracyjnego – Stanisław Mikołajczyk został wicepremierem