3. 5. Dekolonizacja

1. Najważniejsze przyczyny rozpadu systemu kolonialnego

a. dekolonizacja to proces wyzwalania się ludów Afryki i Azji spod zależności kolonialnej

b. osłabienie największych państw kolonialnych w wyniku II wojny światowej

c. koszty utrzymania wielu kolonii zaczęły przewyższać płynące z nich korzyści

d. wśród mieszkańców kolonii pogłębiła się świadomość narodowa i nasiliły się dążenia niepodległościowe

e. społeczeństwa europejskie przestały tolerować kolonializm

2. Odzyskanie niepodległości przez Indie i Pakistan

a. w Indiach coraz większe wpływy zdobywał Indyjski Kongres Narodowy

– skupiał głównie ludność hinduistyczną

– przywódcą duchowym hindusów był Mahatma Gandhi – stosował głównie tzw. bierny opór

b. ludność muzułmańska popierała Ligę Muzułmańską

c. po opuszczeniu Indii przez Anglików w 1947 r. powstały dwa państwa:

Indie – ludność głównie hinduistyczna

Pakistan – ludność głównie muzułmańska

3. Dekolonizacja Afryki

a. jedynymi niepodległymi państwami afrykańskimi były: Egipt, Etiopia i Liberia

b. wojna w Algierii

– do wybuchu antyfrancuskiego powstania w Algierii doszło w 1954 r.

– w 1961 r. prezydent Charles de Gaulle podjął decyzję o przeprowadzeniu w Algierii referendum

– po przegranym przez Francuzów referendum w 1962 r. wojska francuskie opuściły Algierię

c. rok 1960 Rokiem Afryki – 17 państw ogłosiło niepodległość (np. Nigeria, Kongo)

d. łącznie w latach 1960-64 niepodległość odzyskało prawie 30 państw afrykańskich

e. kolonie portugalskie odzyskały niepodległość dopiero w latach 70-ych XX wieku

f. w 1963 r. państwa afrykańskie utworzyły Organizację Jedności Afrykańskiej

4. Nowy odział świata

a. zasadniczy podział świata miał charakter dwubiegunowy:

– państwa kapitalistyczne nazywano Pierwszym Światem lub Zachodem

– państwa komunistyczne nazywano Drugim Światem lub Wschodem

b. państwa niezaliczające się do żadnego z nich nazywano Trzecim Światem

– w 1955 r. na konferencji w Bandungu utworzyły one organizację Ruch Państw Niezaangażowanych

– państwa Trzeciego Świata stały się przedmiotem rywalizacji między Wschodem a Zachodem

c. sytuacja w państwach Trzeciego Świata

– niektóre państwa Azji Wschodniej przeżywały okres szybkiego rozwoju

– część państw Bliskiego Wschodu bogaciła się dzięki zasobom ropy naftowej

– w części zwłaszcza państw afrykańskich panowała bieda będąca skutkiem zapóźnienia cywilizacyjnego

d. część państwa mimo formalnego odzyskania niepodległości pozostawała w zależności gospodarczej od danych metropolii – zjawisko to nazywany neokolonializmem