2. 4. Wybory

 

1.  Formy demokracji

a. bezpośrednia – udział w referendum – referendum – polega na powszechnym głosowaniu obywateli podczas którego udzielają pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi na pytania zadane przez organ zarządzający referendum

b. pośrednia – udział w wyborach

 

2. Prawa wyborcze

a. wybory są źródłem legitymizacji władzy, czyli uprawnianiu rządzących do sprawowania władzy

– czynne prawo wyborcze – prawo do głosowania

– bierne prawo wyborcze – prawo do kandydowania

b. cenzus wyborczy – ograniczenie powszechności prawa wyborczego polegające na przyznaniu prawa głosu w zależności od spełnienia określonego kryterium

– cenzus wieku

– cenzus obywatelstwa

c. prawo do głosowania korespondencyjnego lub przez pełnomocnika – przysługuje obywatelom, którzy ukończyli 75 rok życia lub posiadają orzeczenie o niepełnosprawności

d. w wyborach samorządowych  głosujemy w miejscu zamieszkania, niezależnie od miejsca zameldowania

e. prawa wyborcze obywateli Unii Europejskiej w krajach UE poza własnym krajem

– bierne i czynne prawo wyborcze w wyborach lokalnych

– prawo do udziału w wyborach eurodeputowanych do Parlamentu Europejskiego

f. prawo udziału w wyborach parlamentarnych i prezydenckich przysługuje również obywatelom polskim przebywającym za granicą

 

3. Zasady organizacji wyborów

a. zasady przeprowadzenia wyborów reguluje ustawa Kodeks Wyborczy (z 5 stycznia 2011 r.)

b. systemy prawa wyborczego

– proporcjonalny – tworzone są wielomandatowe okręgi wyborcze, a uczestniczące w wyborach partie polityczne wprowadzają mniej więcej taki odsetek posłów/senatorów, jaki procent poparcia wyborców otrzymały w wyborach

– większościowy – tworzone są jednomandatowe okręgi wyborcze (liczba okręgów wyborczych jest identyczna z liczbą w parlamencie), a  mandat parlamentarny (udzielone przez wyborców pełnomocnictwo) otrzymuje kandydat, który wygrywa wybory.

– mieszany

b. demokratyczne zasady prawa wyborczego

– równość – każdy obywatel ma jeden głos, a wszystkie głosy jednakową wagę

– bezpośredniość – każdy obywatel głosuje bezpośrednio na kandydata (bez udziału organów pośrednich – np. elektorów)

– tajność – każdy obywatel ma prawo do nieskrępowanego oddania głosu

– powszechność – brak cenzusów wyborczych (poza cenzusem wieku i obywatelstwa)

c. kampania wyborcza – działalność propagandowa na rzecz osoby kandydującej w wyborach z wykorzystaniem środków masowego przekazu

d. cisza wyborcza – ustalony przez prawo okres, w którym pod groźbą kary zabroniona jest jakakolwiek forma agitacji

e. frekwencja wyborcza – odsetek osób uprawnionych do głosowania, które oddały swój głos w czasie wyborów bądź referendum.