3. 3. Prawo karne i proces karny

 

1. Prawo karne

a. prawo karne – dziedzina prawa, określająca czyny będące przestępstwami, oraz zasady odpowiedzialności karnej

b. akty prawne regulujące sprawy związane z prawem karnym

Kodeks karny (zespół przepisów prawnych normujących kwestie odpowiedzialności karnej człowieka za czyny zabronione)

Kodeks postępowania karnego (określa zasady procesu karnego)

Kodeks karny wykonawczy (reguluje zasady wykonywania orzeczeń sądowych)

 

2. Nieletni i młodociany w rozumieniu Kodeksu karnego

a. nieletni – osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17 lat – odpowiada przed sądem rodzinnym

b. młodociany – osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 21 lat

 

3. Proces karny

a. proces karny – uregulowany prawnie zespół czynności wykonywanych w celu ujawnienia przestępstwa

b. postępowanie przygotowawcze

c. postępowanie karne

– jest inicjowane przez złożenie zawiadomienia o zaistnieniu przestępstwa

– odbywa się przed sądem właściwym dla miejsca popełnienia przestępstwa

 

4. Uczestnicy procesu karnego

a. sędzia – osoba posiadająca studia prawnicze, która zdała aplikację sędziowską lub prokuratorską, powołana dożywotnio na stanowisko sędziego

b. ławnik – niezawodowy członek sądu, stanowiący czynnik społeczny w wymiarze sprawiedliwości

c. prokurator – oskarżyciel publiczny – organ władzy państwowej, którego zadaniem jest wykrywanie i ściganie przestępstw oraz wnoszenie i popieranie aktu oskarżenia przed sądem

d. pokrzywdzony

– ma prawo wystąpić o status oskarżyciela posiłkowego

– ma prawo do przeglądania akt procesowych

– ma prawo do wnoszenia wniosków dowodowych

e. oskarżony – osoba przeciwko której wniesiono akt oskarżenia

– ma prawo do udziału w rozprawie

– ma prawo odmowy składania wyjaśnień lub składania wyjaśnień, za które nie ponosi odpowiedzialności karnej

– ma prawo do składania wniosków dowodowych

f. obrońca – pełnomocnik występujący w imieniu oskarżonego na podstawie udzielonego pełnomocnictwa lub decyzji sądu

– obrońcą może być tylko adwokat

– adwokatowi wolno ujawniać wyłącznie fakty korzystne dla oskarżonego

g. świadek – każda osoba mająca wiedzę o przebiegu przestępstwa

– świadek ma obowiązek wstawić się na wezwanie sądu pod groźbą kary

– świadek ma obowiązek mówić prawdę, a składanie fałszywych zeznań podlega karze

– ma prawo do odmowy składania zeznań w przypadku, gdy sprawa dotyczy jego najbliższych

– ma prawo do domowy odpowiedzi na pytania, w przypadku, gdyby mogły mu zaszkodzić

– ma prawo do anonimowości ze względu na grożące mu niebezpieczeństwo

 

5. Mediacja – dobrowolne porozumienie pomiędzy sprawcą czynu zakazanego a osobą pokrzywdzoną przy udziale osoby bezstronnej (mediatora)