3. 4. Konstytucja 3 maja

 

1. Kryzys państwa polskiego w pierwszej połowie XVIII w.

a. panowania władców z saskiej dynastii Wettinów

Augusta II Mocnego (1697–1706 i 1709–1733)

Augusta III Sasa (1733–1763)

b. kryzys demokracji szlacheckiej

– nagminne zrywanie sejmów (liberum veto)

– wzrost znaczenia sejmików i lokalnych

– nasilenie się lokalnych partykularyzmów

c. załamanie się międzynarodowego znaczenia Polski

– mieszanie się państw sąsiednich w wewnętrznej sprawy Polski

– klęski wojenne

d. pierwsze oznaki ożywienia intelektualnego – utworzenie przez Stanisława Konarskiego Collegium Nobilium (1740 r.)

 

2. Konfederacja barska i pierwszy rozbiór Polski

a. elekcja Stanisława Augusta Poniatowskiego1764 r.

b. próby reform wewnętrznych zmierzające do wzmocnienia władzy – wywołały ostry sprzeciw opozycji i państw sąsiednich

c. uchwalenie tzw. praw kardynalnych, zawierających podstawowe zasady ustrojowe Polski:

liberum veto

wolna elekcja

prawo wypowiadania posłuszeństwa królowi

d. konfederacja barska (1768-1772)

– została zawiązania w obronie katolicyzmu i suwerenności państwa

– działania zbrojne miały charakter partyzancki

– ogłoszenie detronizacji Stanisława Augusta Poniatowskiego i nieudana próba jego uprowadzenia

e. pierwszy rozbiór Polski – 1772 r.

– rozbioru dokonały: Rosja, Austria i Prusy

– mimo oporu części posłów (m. in. Tadeusza Rejtana) rozbiór Polski został zatwierdzony przez działający pod wpływem Rosji sejm

 

3. Reformy Sejmu Wielkiego, zwanego również Sejmem Czteroletnim (1788-1792)

a. zwiększenie liczby wojska

b. uchwalenie prawa o miastach królewskich

c. uchwalenie Konstytucji3 maja 1791 r.

 

4. Wojna w obronie Konstytucji 3 maja i drugi rozbiór Polski

a. zawiązanie konfederacji targowickiej przez przeciwników konstytucji (Stanisław Szczęsny Potocki, Franciszek Ksawery Branicki i Seweryn Rzewuski)

b. interwencja wojsk carskich – na prośbę targowiczan

c. przebieg działań zbrojnych

– bitwa pod Zieleńcami – książę Józef Poniatowski

– bitwa pod Dubienką – gen. Tadeusz Kościuszko

– decyzja króla Stanisława Augusta Poniatowskiego o kapitulacji

d. drugi rozbiór Polski – 1793 r. – rozbioru dokonały Prusy i Rosja