3. 06. Wojny z zakonem krzyżackim

I. Pogorszenie się stosunków Polsko-krzyżackich na początku XV w.

1. Kontynuacja najazdów krzyżackich na Litwę mimo przyjęcia przez nią chrztu

2. Zacieśnienie antykrzyżackiej współpracy polsko-litewskiej

3. Wykupienie Nowej Marchii przez Krzyżaków – 1402 r.

4. Konflikt o pograniczne Drezdenko – lennik przeszedł na stronę krzyżacką

5. Dążenie polskich możnych i rycerstwa do odzyskania ujścia Wisły

6. Rywalizacja o Żmudź

a. zrzeczenie się przez Witolda Żmudzi na rzecz Krzyżaków – 1398 r.

b. dążenie Witolda do jej odzyskania po nawiązaniu stosunków z Władysławem II Jagiełłą

c. wybuch powstania na Żmudzi

7. Wypowiedzenie przez Krzyżaków wojny Polsce – 1409 r.

II. Wielka wojna z zakonem (1409-1411 r.)

1. Działania zbrojne w 1409 r.

a. zajęcie przez Krzyżaków ziemi dobrzyńskiej i Bydgoszczy

b. odzyskanie przez Polskę Bydgoszczy

c. opanowanie przez Litwinów Żmudzi

2. Bitwa pod Grunwaldem – 15 lipca 1410 r.

a. zwycięstwo wojsk polsko-litewskich

b. śmierć na polu bitwy wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena – nowym mistrzem Henryk von Plauen

3. Nieudane oblężenie Malborka

4. Bitwa pod Bardiowem – pokonanie wojsk Zygmunta Luksemburskiego idących z pomocą dla Krzyżaków

5. Bitwa pod Koronowem – pokonanie nadciągających z Rzeszy oddziałów idących na pomoc zakonowi

6. Pierwszy pokój toruński – 1411 r.

a. zwrot Polsce ziemi dobrzyńskiej

b. przekazanie Żmudzi Litwie do czasu śmierci Władysława i Witolda

c. Krzyżacy zostali zobowiązani do wypłacenia Polsce odszkodowania

7. Walka dyplomatyczna po zakończeniu wojny

a. rozbicie sojuszu Zygmunta Luksemburskiego z Krzyżakami na zjeździe w Lubowli – 1412 r.

b. wystąpienie Pawła Włodkowica na soborze w Konstancji 1414-1418 r.

III. Stosunki polsko-krzyżackie między wielką wojną a wojną trzynastoletnią

1. Tzw. wojna głodowa – 1414 r.

a. wystąpienie Polski i Litwy z żądaniem zwrotu ziem zagrabionych przez zakon

b. wobec odmowy Władysław II Jagiełło wypowiedział wojnę zakonowi

c. w związku z uchyleniem się Krzyżaków od walnej bitwy działania wojsk królewskich polegały na obleganiu twierdz i niszczeniu dóbr zakonnych

d. traktat melneński – 1422 r.

– zakon ostatecznie zrezygnował z roszczeń wobec Żmudzi

– Polska odzyskała obszar Nieszawy i kilka wsi na Kujawach

2. Polsko-krzyżacka wojna w latach 1431-1435

a. poparcie przez zakon buntującego się przeciw Polsce Świdrygiełły

b. najazd krzyżacki na Kujawy i Wielkopolskę

c. klęska wojsk krzyżackich pod Dąbkami

d. odwetowa wyprawa wojsk polskich na Nową Marchię i Pomorze Gdańskie

e. klęska Świdrygiełły pod Wiłkomierzem

f. pokój w Brześciu Kujawskim – 1435 r.

IV. Wojna trzynastoletnia (1454-1466 r.)

1. Geneza wojny trzynastoletniej

a. kryzys w państwie krzyżackim spowodowany klęską pod Grunwaldem

b. powstanie opozycji antykrzyżackiej w państwie zakonnym

Związek Jaszczurczy

Związek Pruski

c. wybuch antykrzyżackiego powstania zbrojnego miast pruskich

d. poselstwo Związku Pruskiego do króla Kazimierza IV Jagiellończyka  (ur.1427, 1447– 1492)

e. włączenie państwa zakonnego do Korony – akt inkorporacji z 1454 r.

2. Przebieg wojny trzynastoletniej

a. szlachta wymusiła na Kazimierzu IV Jagiellończyku wydanie przywileju cerekwicko-nieszawskiego – 1454 r.

b. klęska polskiego pospolitego ruszenia pod Chojnicami – 1454 r.

c. tworzenie wojska zaciężnego przez Kazimierza IV Jagiellończyka – Piotr Dunin

d. zwycięstwo wojsk polskich pod Świecinem – 1462 r.

e. zwycięstwo floty polskiej w bitwie na Zalewie Wiślanym – 1463 r.

3. Drugi pokój toruński – 1466 r.

a. Polska odzyskała Pomorze Gdańskie, ziemię michałowską, ziemię chełmińską i WarmięPrusy Królewskie

b. powstanie biskupstwa warmińskiego

c. Pozostałe ziemie zakonne zostały przekształcone w lenno polskie jako Prusy Zakonne

 

Opracowanie tematu: Stosunki polsko-krzyżackie w XV w.

Galeria ilustracji: Stosunki polsko-krzyżackie w XV w.