Na gruzach Cesarstwa Zachodniego

 

I. Państwa barbarzyńskie

1. Organizacja plemion germańskich

a. wiec (ting) –zgromadzenie wszystkich wolnych mężczyzn (wojowników)

– kompetencje prawodawcze i sądownicze

– kompetencje polityczne

– wybór króla

b. starszyzna rodowa

c. król lub naczelnik

– władza ograniczona przez wiec i elitę plemienną

– funkcja wodza

d. proces chrystianizacji – większość plemion przyjmuje arianizm

2. Państwa germańskie

a. Wizygoci

– pierwotnie osiedlili się na Bałkanach

–  w V wieku zajęli obszary w południowej Galii i w północnej części Półwyspu Iberyjskiego

b. Ostrogoci – podbój Italii pod wodzą Teodoryka Wielkiego

c. Wandalowie

– początkowo osiedlili się na Półwyspie Iberyjskim

– przesiedlenie się do Afryki Północnej i utworzenie państwa ze stolicą w Kartaginie (429 r.)

– podbój Korsyki, Sardynii oraz Balearów

– złupienie Rzymu (455 r.)

d. Frankowie –  opanowanie północnej  Galii w V w.

e. Burgundowie – zajęcie doliny Saony oraz Rodanu

f. Anglowie i Sasi – część Brytanii

3. Monarchie barbarzyńskie

a. współistnienie na ziemiach podbitych ludności germańskiej i romańskiej

– obydwie społeczności zachowują odrębność prawną, kulturową i obyczajową

– wzajemne relacje charakteryzują się wrogością, typową dla stosunków: zwycięscy i pokonani

– zróżnicowanie religijne – romańscy katolicy i germańscy arianie – przypadki prześladowań religijnych katolików

– wyjątek stanowi polityka asymilacyjna i integracyjna Tedoryka Wielkiego

b. organizacja państwa

– władza królów germańskich opierała się na wojsku

– zachowanie dotychczasowych romańskich instytucji administracyjnych nad którymi królowie sprawują nadzór

– zachowanie odrębnego sądownictwa dla ludności romańskiej i germańskiej

c. przejęcie części ziem arystokracji romańskiej i ich podział między Germanów

d. regres kultury romańskiej

4. Upadek państw barbarzyńskich

– likwidacja państwa Wandalów i Ostrogotów przez Bizancjum (pierwsza połowa VI w.)

– opanowanie części Italii przez Longobardów

5. Ekspansja Franków

– wyparcie Wizygotów z południowo zachodniej Galii

– przyłączenie królestwa Burgundów

II. Rola Kościoła we wczesnym średniowieczu

1. Sytuacja Kościoła na przełomie starożytności i średniowiecza

a. Kościół jedyną instytucją, która zachowała ciągłość między starożytnością a średniowieczem

b. wzrost znaczenia i autorytetu Kościoła, wynikający z jego trwałości

c. wzrost wpływów duchowieństwa, które przejmowało funkcje rozpadającej się administracji państwowej

d. działalność papieża Grzegorza Wielkiego

2. Znaczenie klasztorów

a. działalność Kasjodora

– założenie klasztoru w Vivarium

– zobowiązał zakonników do kopiowania i przechowywania ksiąg (działalność skryptoriów i bibliotek zakonnych)

–  opracował program studiów nawiązujący do systemu edukacji rzymskiej

– działalność intelektualna jako uświęcająca praca

b. działalność św. Benedykta z Nursji

– opracowanie benedyktyńskiej reguły zakonnej, akcentującej obowiązek modlitwy, lektury i pracy oraz regulującej odpoczynek i praktyki ascetycznej

– założenie wzorcowego klasztoru benedyktyńskiego na Monte Cassino (początek VI w.)