2. 5. Partie i systemy partyjne

 

1. Partia polityczna - grupa celowa, posiadająca strukturę organizacyjną, działająca na podstawie określonego programu,  zmierzająca do zdobycia i utrzymania władzy w państwie

 

2. Historyczny rozwój partii politycznych

a. koterie arystokratyczne

– funkcjonowały w XVII i XVIII w.

– głównym celem zdobycie władzy

b. kluby polityczne

– centrum klubu stanowili posłowie zasiadający w parlamencie

– posiadały przywódców i program polityczny

– skupiały ludzi o podobnych poglądach politycznych

c. partie masowe

– narodziły się w połowie XIX w.

– powstały w związku z demokratyzacją prawa wyborczego

– posiadały rozbudowane struktury organizacyjne

– były nastawione na pozyskiwanie jak największej liczby członków

d. partie wyborcze

– nastawienie na wygrywanie wyborów

 

3. Funkcje partii politycznych

a. udział w wyborach

b. sprawowanie rządów

c. kształtowanie opinii publicznej i postaw politycznych

d. wyrażanie interesów obywateli i grup społecznych

e. rekrutacja elit politycznych

f. utrzymanie zdolności organizacyjnej

 

4. Klasyfikacja partii politycznych

a. ze względu na strukturę organizacyjną:

– komitetowe

– rozwinięte

b. ze względu na liczbę członków:

– kadrowe

– masowe

c. ze względu na podział władzy w strukturach partyjnych:

– scentralizowane

– zdecentralizowane

d. ze względu na program polityczny:

– konserwatywne

– chrześcijańskie

– liberalne

– socjalistyczne i socjaldemokratyczne

– komunistyczne

– wiejskie

– etniczne

– skrajnie prawicowe

– ekologiczne

 

5. Systemy partyjne – wszystkie partie działające w danym kraju oraz całokształt zachodzących między nimi zależności i powiązań

a. system jednopartyjny – w państwie działa tylko jedna partia

b. system partii hegemonicznej – formalnie istnieje wiele partii, ale jedna ma zagwarantowane przywództwo, a pozostałe pełnią rolę podporządkowanych sojuszników.

c. system dwupartyjny – w państwie działa wiele partii, ale dwie liczą się w wyborach

d. system dwuipółpartyjny – istnieją dwie silne partie, ale żadna nie jest w stanie rządzić samodzielnie i wchodzi w koalicję z trzecią partią

e. system wielopartyjny bez partii dominującej – działa wiele partii, z których dwie lub trzy mają szansę zdobycia władzy

f. system wielopartyjny z partią dominującą – o zdobycie władzy walczy kilka partii, ale tylko jedna w wielokrotnie wygrywa wybory

g. system dwublokowy – istnieje wiele partii, ale podczas wyborów łączą się w dwa rywalizujące bloki

 

6. System partyjny a system wyborczy

a. system wyborczy to zespół norm określający sposób przeprowadzenia wyborów

b. normy określające sposób przeprowadzenia wyborów ustalone są w ordynacji wyborczej

c. ordynacja proporcjonalna sprzyja rozwojowi systemu wielopartyjnego

d. ordynacja większościowa sprzyja rozwojowi systemu dwupartyjnego