3. 4. Władza wykonawcza w państwie demokratycznym

 

I. Egzekutywa

1. Egzekutywa w wąskim rozumieniu – władza wykonawcza w państwie

2. Skład egzekutywy w szerokim znaczeniu tego pojęcia

a. egzekutywa polityczna – rząd

b. egzekutywa urzędnicza – ogół urzędników

3. Zadania egzekutywy

a. wykonywanie ustaw

b. bieżące zarządzanie państwem

c. zapewnienie państwu bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego

d. realizacja polityki zagranicznej

e. opracowanie i realizacja budżetu

 

II. Głowa państwa – jeden naczelnych organów państwa, reprezentujący państwo w stosunkach zewnętrznych i wewnętrznych

1. W monarchiach rolę głowy państwa pełnią np. cesarze, królowie, książęta

a. monarchie są najczęściej dożywotnie i dziedziczne

b. w większości współczesnych monarchii władza władcy są pozbawieni realnych wpływów na rządy

– ich rola ogranicza się do funkcji reprezentacyjnych

– uosabiają jedność państwa i pełnią rolę arbitra w poważnych sporach politycznych

2. W państwach o ustroju republikańskim rolę głowy państwa pełnią prezydenci

a. są wybierani na określoną kadencję, a liczba reelekcji jest ograniczona

b. praktykowane tryby wyborów prezydenckich:

– wybory powszechne i bezpośrednie

– wybory pośrednie przez kolegium elektorów

– wybory pośrednie przez parlament

c. zakres kompetencji prezydentów jest zróżnicowany i zależy od systemu rządów

– w systemie prezydenckim jest duży

– w systemie parlamentarno-gabinetowym jest ograniczony do funkcji reprezentacyjnych i honorowych

 

III. Rząd w państwie demokratycznym (rada ministrów, gabinet)

1. Rząd jest naczelnym organem władzy wykonawczej powołanym do realizacji najważniejszych funkcji państwa

2. Skład rządu:

a. szef rządu (prezes rady ministrów)

– w republikach prezydenckich funkcje szefa rządu pełni prezydent

– w republikach parlamentarnych i monarchiach funkcję szefa rządu pełni premier (kanlcerz)

b. ministrowie - szefowie resortów

3. Procedury kształtowania rządu

a. parlamentarna

– obowiązuje w systemach parlamentarno-gabinetowych

– formalnie głowa państwa desygnuje premiera i na jego wniosek ministrów

– faktycznie dobór członków rządu jest pochodną partyjnego składu parlamentu

b. pozaparlamentarna

– obowiązuje w republikach prezydenckich

– o składzie rządu decyduje prezydent