Józef Piłsudski

Piłsudski Józef (1867-1935). Działacz niepodległościowy, polityk, marszałek Polski. Przywódca polskiego ruchu niepodległościowego. Za kontakty z rosyjskimi rewolucjonistami został zesłany na Syberię (1887-1892). Działacz Polskiej Partii Socjalistycznej (od 1893). Podczas rewolucji 1905 r. utworzył Organizację Bojową PPS. Twórca PPS-Frakcji Rewolucyjnej (1906).

Czołowy przywódca polskiego ruchu niepodległościowego. Przed wybuchem I wojny światowej organizował Związek Walki Czynnej i uczestniczył  ruchu strzeleckiego - m. in. jako komendant główny Związku Strzeleckiego. Podczas I wojny światowej zwolennik orientacji austriackiej - utworzył Pierwszą Kompanię Kadrową i współtworzył Polską Organizację Wojskową. Inicjator formowania Legionów Polskich i dowódca I Brygady Legionów Polskich (1914-1916). W 1917 r. został szefem Departamentu Wojskowego Tymczasowej Rady Stanu. Po kryzysie przysięgowym (VII 1917) internowany przez Niemców w Magdeburgu.

Jeden z głównych organizatorów państwa polskiego. Po zwolnieniu 11 XI 1918 r. na mocy decyzji Rady Regencyjnej objął dowództwo nad wojskiem polskim. 22 XI 1919 r. objął funkcję Tymczasowego Naczelnika Państwa, a następnie Naczelnika Państwa (1919-1922). Zwolennik federacji obejmującej Polskę, Litwę, Białoruś i Ukrainę. Wódz naczelny w czasie wojny polsko-ukraińskiej (1918-1919) i polsko-bolszewickiej (1919-1921). Osobiście dowodził kontrofensywą polską w VIII 1920 r. (bitwa warszawska).

W 1923 r. wycofał się z życia publicznego i osiadł w Sulejówku. W 1926 r. dokonał zamachu stanu, w wyniku którego sprawował autorytarną władzę aż do śmierci. Opierał się grupie dawnych legionistów i członków Polskiej Organizacji Bojowej, tworzących tzw. obóz sanacyjny. W polityce wewnętrznej występował przeciwko opozycji - proces brzeski, a w polityce zagranicznej realizował koncepcję równowagi między ZSRR i Niemcami.