Krzyżacy - Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie - niemiecki zakon rycerski założony podczas III wyprawy krzyżowej w 1190 r. przez niemieckich pielgrzymów i krzyżowców; w 1211 r. zostali osiedleni przez króla węgierskiego Andrzeja w Siedmiogrodzie; po wypędzeniu ich Siedmiogrodu z powodu nieprzestrzegania przez nich umowy w 1226 r. zostali sprowadzeni do Polski w celu walki z pogańskimi Prusami przez Konrada Mazowieckiego, który nadał im w lenno Ziemię Chełmińską; Krzyżacy w latach 1233-1283 dokonali podboju Prus, a na podbitych terenach utworzyli własne państwo ze stolicą w Malborku; w 1308-1309 zagarnęli Pomorze Gdańskie, co zapoczątkowało trwały konflikt z Polską; po połączeniu w 1237 r. z zakonem Kawalerów Mieczowych przystąpili do podboju Litwy; zakon krzyżacki został pokonany przez wojska polsko-litewskie podczas wielkiej wojny w latach 1409-1411, a całkowity upadek jego znaczenia nastąpił wodczas wojny trzynastoletniej (1454-66), w wyniku którego utracił Pomorze Gdańskie i stał się lennikiem Polski; po wojnie polsko-krzyżackiej w latach 1519-21 wielki mistrz Albrecht Hohenzollern dokonał sekularyzacji państwa zakonnego i przekształcił je w Prusy Książęce.