konfederacja barska (1768-72) - związek szlachty zawiązany w Barze w 1768 r. w imię obrony niepodległości i Polski, katolicyzmu i dawnych swobód szlacheckich; konfederacja barska była skierowana przeciwko ingerencji Rosji w wewnętrzne sprawy Polski, królowi Stanisławowi Augustowi oraz dysydentom; została zainicjowana i była kierowana przez magnatów - m.in. Adama Stanisława Krasińskiego, Michała Hieronima, Krasińskiego,  Michała Jana Paca, Józefa Sapiehę; do głównych dowódców należeli także Józef Pułaski i Kazimierz Pułaski; konfederacja barska objęła swoim zasięgiem Podole i część Ukrainy naddnieprzańskiej; oddziały konfederackie miały charakter improwizowanej partyzantki i były kolejno rozbijane przez wojska carskie - najdłużej konfederaci bronili się w Częstochowie; 3 XI 1771 r. podjęli nieudaną próbę uprowadzenia Stanisława Augusta.