Sytuacja w Macedonii po śmierci Aleksandra Wielkiego

 

Mając lat dwadzieścia objął Aleksander władzę królewską, narażoną jednak na wielką zawiść, a przy tym znienawidzoną i zagrożoną ze wszyst­kich stron niebezpieczeństwem. Tu bowiem ludy niegreckie i sąsiadujące z Macedonią nie chciały dłużej znosić niewoli i pragnęły wrócić pod pano­wanie swych własnych książąt, tam zaś Filip zgniótł orężem Opór Hellady, ale nie miał czasu, by ją całkowicie ujarzmić i oswoić z istnie­jącym stanem rzeczy. Wprowadził więc tylko zmiany i wywołał tym dużo zamieszania, pozostawiając wszędzie nastroje wzburzone i pełne buntu, ponieważ ludzie nie przyzwyczaili się do nowego porządku rzeczy.

Macedończycy bali się tego korzystnego dla wrogów momentu i uważali, że Aleksander powinien w danej chwili całkiem zrezygnować z Hellady i nie stosować wobec niej przemocy, a szczepy niehelleńskie, które się od Macedonii oderwały, w łagodny sposób wezwać do poddania się i tłumić zarzewie nowych rozruchów. Ale on sam był wręcz odmiennego zdania, gotów zapewnić państwu natychmiast bezpieczeństwo i całość granic przez swą własną dzielność i wielkość ducha. Miał bowiem to przekonanie, że jeżeli choć trochę upadnie na duchu i okaże to na zewnątrz, wszyscy na niego rzucą się od razu. Toteż rozruchy wśród szczepów niehelleńskich i grożące mu stamtąd wojny usunął błyskawicznym marszem ze swą armią aż do rzeki Istros [Dunaj] [...] Dowiedziawszy się zaś, że Tebańczycy odpadli od niego i są w porozumieniu z Ateńczykami, ruszył w tę stronę bez­zwłocznie [...]

Stanąwszy pod Tebami dał mieszkańcom tego miasta czas do namysłu i przeproszenia go za to, co zrobili [...] [Gdy odmówili] Wtedy dopiero on wydał wojskom macedońskim rozkaz do ataku. Przyszło więc do bitwy, w której Tebanie z największym męstwem i poświęceniem walczyli ponad swe siły, bijąc się z wrogiem kilkakrotnie liczniejszym od nich. Wreszcie jednak zaatakowani z tyłu przez załogę macedońską, która wypadła na nich z zamku Kadmei [cytadela tebańska, w której stacjonowała załoga macedońska], zostali otoczeni i prawie wszyscy zginęli na polu walki, a zdobyte Teby zostały wydane na łup i zrównane z ziemią. [...] Ludność zaś całą, razem około trzydziestu tysięcy, sprzedał w niewolę.

 Plutarch, Żywoty sławnych mężów, Wrocław 1953

1. Korzystając z wiedzy pozaźródłowej przedstaw genezę tych zagrożeń.

2. Przedstaw dwie główne koncepcje polityki macedońskiej wobec ludów podbitych po śmierci Filipa II.

3. W jaki sposób Aleksander Wielki zaradził trudnościom?

4. Stosując zróżnicowane kryteria, oceń reakcję Aleksandra Wielkiego na opór ze strony Teban.