List Józefa Mazziniego do Karola Alberta z 1831 r.

Najjaśniejszy Panie!

Czyś się przyjrzał dobrze narodowi temu, który jest wielkim naprawdę, skoro klęski nie mogły go złamać, nie mogły mu odebrać nadziei. Czy nie zrodziła się w głowie Twej myśl: Stwórz, jak Bóg z chaosu, świat z tych rozpierzchłych atomów, połącz rozproszone członki i powiedz: Włochy należą całe do mnie i są szczęśliwe. Będziesz wówczas wielkim jak Bóg i Stwórca i 20 milionów zawoła: Bóg jest w niebiesiech, Karol Albert jest na ziemi.

(...) Stań na czele narodu i wypisz na swym sztandarze: Jedność, Wol­ność, Niepodległość! Zapowiedz świętość myśli! Ogłoś się mścicielem, tłumaczem praw narodowych, odrodzicielem Włoch. Uwolnij Włochy od barbarzyńców! Zbuduj przyszłość! Nadaj wiekowi swe imię! Rozpocz­nij od siebie nową erę!

(...) Królu! Jeśli ty działać nie będziesz, będą działać inni, bez ciebie i przeciw tobie. Nie daj się zwieść oklaskom ludu, które cię witały pierw­szego dnia panowania twego; wniknij w przyczynę tych oklasków, spytaj myśli tłumów: oklaski wybuchły, gdyż witając ciebie witano nadzieję, gdyż imię twe było imieniem człowieka z roku 1821! Zawiedź to oczeki­wanie, a dreszcz wściekłości zastąpi poprzednią radość, która osnuta była tylko na nadziei, tylko na przyszłości.

Królu! Powiedziałem ci całą prawdę. Ludzie wolni czekają twej od­powiedzi w czynach. Lecz niezależnie od tego, jaka ta odpowiedź będzie, bądź pewnym, że potomność cię ogłosi pierwszym wśród mężów Italii lub ostatnim w liczbie jej tyranów. — Wybieraj! —

Włoch

Teksty źródłowe do nauki historii w szkole. Zjednoczenie Niemiec i Włoch. Opracowali A. Czubiński i J. Marczewski, Warszawa 1960, nr 36, str. 21 -22

 

1. Napisz, kim byli wspomniani w źródle Józef Mazzini i Karol Albert.

2. Czego, zdaniem autora listu, oczekują od Karola Alberta Włosci?