Rywalizacja angielsko-niemiecka

Odczyt profesora uniwersytetu berlińskiego, E, Halle, 1902

Dziś wiele krajów, a zwłaszcza Niemcy i Ameryka nie tylko rozpoczęły rywalizację z Anglią, ale w zakresie produkcji węgla i żelaza albo dości­gnęły, albo prześcignęły Anglię, osiągając w handlu poważne stanowisko, uzyskawszy uznanie jako równouprawnieni konkurenci. Coś podobnego usiłują i inne państwa uzyskać w prawach kolonialnych, wyzwalając się spod łaski lub niełaski angielskiej polityki w sprawie handlu kolonialnego i zapewniając sobie dostawy z własnego obszaru. Co gospodarczo uznano za osiągalne, jest też do osiągnięcia militarnie. Nie chodzi o niebezpieczną wojnę z Anglią. Chodzi o to, aby dojść do równego szanowanego współ­zawodnictwa. Anglia chce zawsze działać apodyktycznie zgodnie ze swym charakterem i swą historią. Beztrosko wybiera, decyduje. Anglia przez swe pochodzenie, kulturę, obyczaje, spokrewniona jest najbliżej z Niem­cami, jako taką Niemcy będą ją uważali za godnego szacunku współrywala. Chodzi tylko o to, aby Niemcy na wszystkich polach stworzyły sobie sa­modzielność, aby mogły układać się z Anglią dobrowolnie. Niezawisłość interesów morskich na wszystkich terenach oto rozwiązanie. Wzajemność nieograniczonej wymiany handlowej i ruchu okrętów, rybołówstwa, za­kładania kabli, otwarcie wzajemne kolonii dla handlu, dla swobodnej kon­kurencji w pracy, silna morska i lądowa potęga, aby wzajemnie stanowić dla siebie groźnego przeciwnika, oto nasze cele,

Silna potęga obronna w przyszłości będzie lepszą gwarancją pokoju niż własna słabość.

Wybór tekstów źródłowych do historii powszechnej 1871–1900.  Opracował J. Dutkiewicz. Łódź 1960, str. 92

 

1. Jakie, według autora, zmiany zaszły w światowej gospodarce na przełomie XIX i XX wieku?

2. Przedstaw poglądy autora na temat charakteru przyszłych wzajemnych relacji angielsko-niemieckich.

3. Jakich zmian oczekuje autor odczytu w polityce brytyjskiej w stosunku do Niemiec?