1. 7. Sytuacja polityczna w Europie w XV wieku

1. Wojny włoskie (1494-1559)

a. początek ekspansji francuskiej we Włoszech za panowania Karola VIII

b. ekspansja Francji za panowania Franciszka I – podział Włoch na strefę północną (uzależnioną od Francji) i południową (uzależnioną od Habsburgów)

c. wzrost potęgi Habsburgów za panowania Karola V Habsburga – połączenie pod jego panowaniem tronu cesarskiego i korony hiszpańskiej

d. klęska wojsk francuskich pod PawiąFranciszek I w niewoli (1525 r.)

e Zakończenie wojen włoskich – pokój w Cateau-Cambrésis – 1559 r.

2. Rywalizacja hiszpańsko-angielska

a. panowanie Elżbiety I  w Anglii (1558-1603)

– ostateczne zerwanie z papiestwem

– rozwój żeglugi morskiej i handlu

– dążenie do zdobycia kolonii

b. sprawa królowej Szkocji i następczyni tronu angielskiego – Marii Stuart

– bunt szkockich poddanych spowodowany prześladowaniami protestantów

– uwięzienie Marii Stuart przez Elżbietę I i jej egzekucja

c. Wypowiedzenie wojny Anglii przez króla Hiszpanii – Filipa II 

d. zagłada hiszpańskiej Wielkiej Armady1588 r.

3. Ekspansja turecka

a. zdobycie Konstantynopola przez Turków1453 r.

b. wzrost potęgi Turcji za panowania Sulejmana II Wspaniałego (1520-1566 r.)

c. bitwa pod Mohaczem1526 r.

– klęska wojsk węgierskich

– śmierć króla Ludwika Jagiellończyka

c.  zahamowanie ekspansji tureckiej na Morzu Śródziemnym

– zajęcie przez Turków Cypru

– utworzenie przez Habsburgów, papieża i Wenecję Ligi Świętej – 1571 r.

– klęska floty tureckiej w bitwie morskiej pod Lepanto – 1571 r.

4. Państwo moskiewskie

a. jednoczenie ziem ruskich przez władców Wielkiego Księstwa Moskiewskiego (1328-1480)

b. reformy Iwana IV Groźnego (1547-1584)

– przyjął tytuł cara Wszechrusi

– zreformował armię – utworzył tzw. pułki strzeleckie

– rozbudował administrację

c. ustanowienie opriczniny  – usunął z niej bojarów, a ziemię oddał w zarząd opricznikom i dworianom

d. początek podboju Syberii

e. zniszczenie Nowogrodu Wielkiego

f. walka o dostęp do Bałtyku  – udział w pierwszej wojnie północnej (1563-1570)