25. Oświecenie

 

1. Oświecenie jako „wiek rozumu”

a. wiodąca rola Francji w kulturze oświecenia – język francuski językiem międzynarodowym

b. wiara w postęp ludzkości

c. główne nurty umysłowe oświecenia:

racjonalizm – przekonanie, że cała wiedza pochodzi z rozumu

empiryzm – przekonanie, że cała wiedza pochodzi z doświadczeń zmysłowych

– deizm – pogląd, że Bóg istnieje, ale nie ingeruje w losy ludzkości

ateizm – podważał istnienie Boga

d. rozwój oświaty

e. rozwój prasy

 

3. Nauka i technika w okresie oświecenia

a. Wolter François-Marie Arouet – jeden z najwybitniejszych i najbardziej wszechstronnych umysłów oświecenia

b. Karol Linneusz – opracował klasyfikację roślin i zwierząt

c. Benjamin Franklin – wynalazca piorunochronu

d. Alessandro Volta – skonstruował kondensator i pierwszą baterię elektryczną

e. bracia Joseph i Étienne Montgolfier – skonstruowali balon na ogrzewane powietrze

f. James Cook– odkrywca Australii i Oceanii

g. Isaac Newton – odkrył prawo grawitacji i zasady dynamiki

h. Immanuel Kant – autor teorii poznania stanowiąca połączenie dorobku racjonalizmu i empiryzmu

4. Wielka Encyklopedia Francuska

a. główni autorzy:

Denis Diderot

Wolter

b. encyklopedia liczyła 35 tomów i zawierała całokształt ówczesnej wiedzy

c. główne idee przyświecające autorom encyklopedii:

racjonalizm

tolerancja

5. Literatura oświeceniowa

a. rozwój prasy

b. literatura piękna

Aniel Defoe Przypadki Robinsona Crusoe

Jonathan Swift Podróże Guliwera

– Denis Diderot – Kubuś Fatalista i jego pan

c. literatura polityczna

Karol Monteskiusz – Charles Louis Montesquieu

krytyka absolutyzmu

koncepcja trójpodziału władzy (władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza)

Jean-Jacques Rousseau  – autor dzieła Umowa społeczna

krytykował absolutyzm

stworzył koncepcję umowy społecznej jako genezy państwa

uważał lud za suwerena

był zwolennikiem tzw. demokracji bezpośredniej – ustroju, w którym lud uczestniczy bezpośrednio w podejmowaniu ważnych decyzji

John Locke

twórca koncepcji umowy społecznej

głosił ideę praw naturalnych

6. Sztuka

a. sztuki plastyczne

rokoko – styl charakteryzujący się bogactwem dekoracji

klasycyzm – styl czerpiący ze wzorów starożytnej Grecji i Rzymu

b. muzyka

– twórczość Wolfganga Amadeusza Mozarta

– twórczość Josepha Haydna