2. 7. Współczesne ideologie i doktryny społeczne

1. Konserwatyzm

a. główni przedstawiciele

– Edmund Burke

– Brançois Chateaubriand

b. koncepcja jednostki

– przekonanie, że natura człowieka jest skażona złem

– wzorem osobowym jest człowiek zdolny do poświęceń, dla którego obowiązki są ważniejsze niż uprawnienia

c. koncepcja społeczeństwa

– nadrzędność wspólnoty nad jednostką

– przyjmuje hierarchiczną budowę społeczeństwa

– spoiwem gwarantującym ład społeczny jest tradycja, czyli przekazywane z pokolenia na pokolenie normy, poglądy, obyczaje i wierzenia

d. gospodarka

– powinna opierać się na prywatnej własności

– powinna obowiązywać wolna konkurencja

2. Liberalizm

a. główni przedstawiciele

– John Locke

– Charles de Montesquieu

– Adam Smith

– Alexis de Tocqueville

– Benjamin Constant

b. koncepcja jednostki

– człowiek jest wartością najwyższą – koncepcja indywidualistyczna

– wolność jednostki jest wartością niepodważalną

– człowiek jest z natury racjonalny

– gwarancja podstawowych praw człowieka: prawa do życia, wolność osobista, wolność sumienia i wyznania, wolność zgromadzeń, słowa i druku

c. koncepcja społeczeństwa

– społeczeństwo jest środkiem służącym człowiekowi do samorealizacji

– wszyscy ludzie są równi wobec prawa

d. gospodarka

– opowiada się za gospodarką wolnorynkową

– sprzeciw wobec interwencjonizmowi państwowemu

– gospodarka powinna opierać się na zasadach leseferyzmu – pełna swoboda działalności gospodarczej

– podstawą gospodarki jest własność prywatna

3. Socjalizm

a. socjalizm utopijny

– Claude Henri Saint-Simon

– Charles Fourier

– Robert Owen

b. socjalizm naukowy –  komunizm

– Karol Marks

– Fryderyk Engels

 

4. Socjaldemokracja

a. główni przedstawiciele

– Ferdynand Lassalle

– Eduard Benstein

– Karol Kautsky

b. koncepcja jednostki

– pozytywna wizja człowieka, który posiada ogromne możliwości i pozbawiony jest wad

– człowiek pojmowany jest jako istota społeczna, w pełni realizująca się tylko w społeczeństwie

c. koncepcja społeczeństwa

– społeczeństwo pojmowane w sposób klasowy

– w społeczeństwie powinny obowiązywać równość społeczna i sprawiedliwość społeczna

d. gospodarka

– socjaldemokraci uznają wolny rynek i ale uważają, że powinien on podlegać kontroli społecznej

– w gospodarce oprócz własności prywatnej powinny funkcjonować inne typy własności

5. Nauka społeczna Kościoła

a. główni przedstawiciele

– papież Leon XIII

– Jacques Maritain

– Emmanuel Mounier

b. koncepcja jednostki

– personalizm chrześcijański –  w centrum badań filozoficznych osoba człowieka, a nie społeczność

– przekonanie o wolności człowieka, przejawiającej polegającej na uwolnieniu się od grzechu

– postulat respektowania godności osoby ludzkiej

c. koncepcja społeczeństwa

– społeczeństwo pojmowane jako organiczna całość złożona z powiązanych grup, warstw i klas

– postulat solidaryzmu społecznego – uznanie nadrzędności dobra wspólnego nad egoizmem grup i jednostek

– uznanie rodziny jako podstawowej komórki społecznej

d. gospodarka

– uznanie dla własności prywatnej i społecznej gospodarki rynkowej

– akceptacja dla umiarkowanej ingerencji państwa w gospodarkę