1. 1. Geneza demokracji

1. Demokracja – forma ustroju państwa, w której władzę sprawują jego obywatele bezpośrednio lub za pośrednictwem wybranych przedstawicieli.

2.Kształtowanie się demokracji ateńskiej

a. reformy Solona

 nadał Zgromadzeniu Ludowemu prawo wyboru urzędników

 wprowadził Radę Czterystu

 ustanowił sądy przysięgłych

 zakres praw politycznych obywateli uzależnił do posiadanego przez nich majątku

b. reformy Klejstenesa

  Radę Czterystu przekształcił w Radę Pięciuset

  zwiększył uprawnienia Zgromadzenia Ludowego (prawo udziału w obradach mieli wszyscy obywatele)

 wprowadził ostracyzm

c. reformy Peryklesa

 wprowadził wynagrodzenie dla członków Rady Pięciuset i sędziów oraz diety dla uczestników Zgromadzenia Ludowego

 wprowadził prawo ograniczające obywatelstwo do tych Ateńczyków, których oboje rodzice byli obywatelami Aten

3. Republika rzymska i jej władze

3. republika - forma ustroju państwa, w którym organy państwa są wybierane przez obywateli

a. senat

– składał się z urzędników po zakończeniu kadencji

– stał na straży przestrzegania prawa

– doradzał urzędnikom

b. komicja zgromadzenia ludowe

komicja centurialne – organizacja według statusu majątkowego (wybór konsulów i pretorów)

komicja tribusowe – organizacja terytorialna (wybór kwestorów i edylów; stanowienie prawa)

zgromadzenia plebejskie (od 494 r. p.n.e.) 

c. urzędy:

– urzędy w Rzymie były:

kolegialne (kilkuosobowe

kadencyjne (sprawowane przez określony czas)

honorowe (wykonywane bez wynagrodzenia)

– najwyżsi urzędnicy: 

konsulowie

pretorzy

4. Kształtowanie się demokracji burżuazyjnej

a. początki demokracji parlamentarnej w Anglii

Habeas Corpus Act (1679 r.) – zakaz więzienia bez wyroku sądowego

Bill of Rights (1689 r.) – określał zakres władzy króla i parlamentu

b. wkład Stanów Zjednoczonych Ameryki w rozwój demokracji

 Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych (4 VII 1776 r.)

Konstytucja Stanów Zjednoczonych (4787 r.)

– ustanawiała zasadę trójpodziału władzy

Kongres (Senat i Izba Reprezentantów) władza ustawodawcza

prezydent – władza wykonawcza

Sąd Najwyższy

c. znaczenie rewolucji francuskiej

Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela (1789 r.)

Konstytucja z 1791 r.

5. Ruchy społeczne

a. sufrażystki – kobiety angielskie walczące o prawa wyborcze dla kobiet

b. ruch robotniczy

czartyzm

socjalizm utopijny

socjalizm

komunizm (marksizm)

reformizm (socjaldemokracja)

anarchizm

c. nacjonalizm