google.com, pub-4343798278943342, DIRECT, f08c47fec0942fa0

google.com, pub-4343798278943342, DIRECT, f08c47fec0942fa0

A A A

3. 1. Prawo i systemy prawne

1. Historia prawa

a. jednym z najstarszych zbiorów praw jest kodeks Hammurabiego  (przełom XVIII i XVII wieku)

b. ogromny wkład w rozwój prawa wnieśli Rzymianie

– rozdzielili normy świeckie od religijnyhc

– zastosowali abstrakcyjny sposób zapisywania norm prawnych

– za postawę funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości uznali przepisy prawne

– na zlecenie Justyniana I Wielkiego powstał zwarty system prawa – Corpus Iuris Civilis 

 

1. Systemy prawa

a. pojęcie prawa naturalnego – zespół norm, które obowiązują całe społeczeństwo i władzę państwową bez względu na to, czy są one przez tą władzę ustanawiane i uznawane, czy nie

b. system prawa religijnego – np. prawo szariatu

c. system prawa zwyczajowego – normy prawne wykształcone przez społeczeństwo w toku historii, wykonywane w przekonaniu, że są obowiązującym prawem

d. system prawa precedensowego – decyzje organów państwowych, które stały się obowiązującymi wzorcami rozstrzygania w podobnych sprawach

e. System prawa stanowionego – prawo stanowione przez upoważnione do tego organy państwowe

 

2. Normy prawne i przepisy prawne

a. norma prawna – reguła postępowania ustanowiona przez kompetentne organy władzy państwowej

b. przepis prawny – jednostka redakcyjna aktu prawnego wyodrębniona w formie artykułu lub paragrafu

c. budowa normy prawnej

hipoteza – określa warunki normy prawnej i jej adresata

dyspozycja – określa właściwy sposób zachowania się adresata w okolicznościach opisanych w hipotezie

sankcja – określa negatywne następstwa, zagrażające adresatowi w przypadku niestosowania się do dyspozycji

 

3. Wykładnia prawa – określony sposób interpretacji przepisów prawnych

a. doktrynalna – naukowa, dokonywana przez przedstawicieli nauk prawniczych (tylko opiniotwórcza)

b. autentyczna – tworzona przez ten sam podmiot, który ustanowił daną normę prawną

c. operatywna – tworzona przez organy stosujące prawo (np. sądy)

3. Funkcje prawa

 stabilizująca   polega na utrwalaniu obowiązującego ładu politycznego, społecznego i gospodarczego

 ochronna   polega na prawnej ochronie istotnych ze społecznego punktu widzenia wartości 

 represyjna   polega na wymierzaniu kary za popełnianie przestępstw

 wychowawcza   polega na kształtowaniu społecznie pożądanych wzorców zachowań poprzez wskazywanie norm pozytywne oraz działania zabronionych

– kontrolna   polega na poddawaniu ludzkich zachowań kontroli społecznej poprzez wskazywanie, jakie postępowanie jest zabronione, a jakie dozwolone

– dystrybutywna  prawo rozdziela w społeczeństwie dobra i obciążenia, które wynikają z funkcjonowania państwa, np. przez odpowiednie ustawodawstwo finansowe, podatkowe

– prewencyjna – polega na zapobieganiu negatywnym skutkom zachowań ludzkich oraz klęsk żywiołowych i postępu cywilizacyjnego

resocjalizacyjna – polega na umożliwianiu powrotu do normalnego życia osobom, które naruszały zasady współżycia społecznego