3. 1. Wojny religijne w XVI w

I. Reformacja i wojny religijne w chrześcijańskiej Europie

1. Wystąpienie Marcina Lutra

a. ogłoszenie w kościele w Wittenberdze 95 tez przeciwko odpustom – 31 X 1517 r.

b. uzyskał poparcie elektora saskiego Fryderyka III Mądry

2. Radykalizacja nastrojów religijnych i społecznych w Niemczech

a. wystąpienie Thomasa Münzera

b. wybuch wojny chłopskiej (1524-1526 r.)

– klęska powstańców chłopskich pod Frankenhausen1525 r.

– wyrok śmierci dla Thomasa Münzera

3. Wojny szmalkaldzkie

a powstanie Związku Szmalkaldzkiego – 1531r. ( sojusz polityczny i wojskowy zawarty w Schmalkalden między protestanckimi książętami i miastami Rzeszy)

b. na czele obozu katolickiego cesarz Karol V

c. pokój augsburski – 1555 r.

– uznano protestantyzm i wolność jego wyznania – zasada cusius regio eius religio (czyj kraj tego religia)

– zniesiono jurysdykcję biskupów katolickich wobec protestantów

II. Wojny włoskie (1494-1559)

1. Wzrost potęgi Francji

a. ekspansja Francji za panowania Karola VIII

– opanowanie przez Francuzów Mediolanu, Florencji, Rzymu i Neapolu

– utworzenie antyfrancuskiej Ligi Weneckiej – z udziałem Habsburgów

– wycofanie się Francji z państw włoskich

– zajęcie Neapolu przez Hiszpanię

b. ekspansja Francji za panowania Franciszka I

– zwycięstwo pod Marignano nad wojskami Maksymiliana Sforzy (1515 r.)

– podział Włoch na strefę północną (uzależnioną od Francji) i południową (uzależnioną od Habsburgów)

4. Objęcie przez Karola V Habsburga tronów:

a. Niderlandów

b. Neapolu

c. Hiszpanii (wraz z posiadłościami kolonialnymi)

5. Klęska wojsk francuskich pod PawiąFranciszek I w niewoli (1525 r.)

6 Zakończenie wojen włoskich

a. śmierć Franciszka I  – 1547 r.

b. abdykacja Karola V i podział imperium Habsburgów – 1556 r.

– rządy w Hiszpanii i Niderlandach objął Filip II – linia hiszpańska Habsburgów

– rząd w Austrii, Czechach i na Węgrzech oraz koronę cesarską objął Ferdynand I – linia austriacka Habsburgów

c. pokój w Cateau-Cambrésis1559 r.

– wycofanie się Francji z Włoch

– przejęcie przez Hiszpanię Królestwa Neapolu i księstwa Mediolanu

7. Wojskowość z czasów wojen włoskich

a. arkebuzerzy

b. lancknechci

c. pikinierzy

d. działalność kondotierów

III. Wojny religijne we Francji

1. Rozpowszechnienie się nauk Kalwina we Francji – hugenoci

2. Edykt Henryka II – 1551 r.

a. prześladowania francuskich kalwinów

b. zakaz wydawnictw, nauczania i piastowania urzędów przez hugenotów

c. konfiskata dóbr hugenotów

3. Regencja Katarzyny Medycejskiej

a. kres względnej tolerancji

b. hugenoci zorganizowali się politycznie – poparcie możnego Burbonów

c. edykt tolerancyjny – 1562 r.

4. Wojna domowa (1562-1594)

a. rzeź hugenotów w Wassy – Gwizjusze

b. rywalizacja między rodem Gwizjuszy (katolicy) a rodem Burbonów (protestanci)

c.  pokój w Saint-Germain-en-Laye

– wolność religijna i dostęp do urzędów dla hugenotów

– małżeństwo Małgorzaty (siostra Karola IX) z przywódca hugenotów Henrykiem z Nawarry

e. noc św. Bartłomieja 23/24 VIII 1572 r.

– rzeź hugenotów, którzy przybyli na ślub

– inicjatorem rozprawy z hugenotami ród Gwizjuszy

– przejście Henryka z Nawarry na katolicyzm

f. „wojna trzech Henryków”

Henryk III (następca Karola IX)

Henryk de Bourbon – król Nawarry

Henryk de Guise – przywódca Ligii Katolickiej

5. Zakończenie wojen religijnych we Francji

a. zwycięstwo króla Nawarry Henryka de Bourbon

b. przejście Henryka de Bourbon na katolicyzm – Paryż wart jest mszy

c. koronacja Henryka de Bourbon na króla Francji – panował jako Henryk IV – 1594 r.

d. wydanie przez Henryka IV Edyktu nantejskiego1598 r.

– wolność nabożeństw i prawo do własnych wydawnictw

– jako gwarancja realizacji edyktu – prawo do posiadania 200 twierdz (La Rochelle)

IV. Rywalizacja hiszpańsko-angielska

1. Panowanie Elżbiety I  w Anglii (1558-1603)

2. Działalność korsarzy angielskich – rabowanie za zgodą królowej hiszpańskich okrętów transportujących skarby z kolonii – Francis Drake

3. Zagłada hiszpańskiej Wielkiej Armady – 1588 r.