7. 3. Polska pod rządami Kazimierza Wielkiego

1. Początki panowania Kazimierza III Wielkiego

a. koronacja królewska w katedrze wawelskiej w 1333 r.

b. po Władysławie I Łokietku odziedziczył Małopolskę i Wielkopolskę

2. Sytuacja Polski w pierwszych latach panowania Kazimierza III Wielkiego

– konflikt z  Janem Luksemburskim o tron polski

– konflikt z  państwem krzyżackim o Pomorze Gdańskie

– jedynym sojusznikiem były Węgry

3. zakończenie sporu z Czechami

a. zjazd w Wyszehradzie – 1335 r.Jan Luksemburski zrzekł się z praw do korony polskiej w zamian za odszkodowanie

b. drugi zjazd w Wyszehradzie – 1339 r.

Kazimierz III Wielki zrzekł się praw do Śląska i Księstwa Płockiego (część Mazowsza)

Jan Luksemburski wycofał się z popierania zakonu w sporze polsko-krzyżackim

c. spór polsko-czeski zakończył pokój w Namysłowie1348 r.

d. stopniowa utrata przez Polskę Śląska na rzecz Luksemburgów

4. Zakończenie sporu z Krzyżakami

a. arbitraż Jana Luksemburskiego i Karola Roberta był dla Kazimierza niekorzystny

b. proces warszawski – 1339 r. 

– sędziowie nakazali Krzyżakom zwrot Kujaw i ziemi dobrzyńskiej

– przyznali Polsce prawa do Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej

Krzyżacy mieli wypłacić Polsce odszkodowanie

– Krzyżacy ponownie odwołali się do papieża, który nie zatwierdził wyroku

c. zawarcie pokoju kaliskiego z Krzyżakami – 1343 r.

– Polska odzyskała ziemię dobrzyńską i Kujawy

– zakon zatrzymał ziemię chełmińską i Pomorze Gdańskie jako „wieczystą jałmużnę”

4. Podbój Rusi Czerwonej

a. walki o Ruś Czerwoną z Litwinami  (1340-1349)

b. skutki włączenia Rusi Czerwonej do Polski

– opanowanie wschodnich szlaków handlowych

– wyznaczenie nowego – wschodniego kierunku ekspansji terytorialnej

– włączenie do polskiego obszaru państwowego ludności prawosławnej

5. Polityka gospodarcza

a. apogeum akcji kolonizacyjnej

b. rozwój handlu wewnętrznego i międzynarodowego

– rozpowszechnienie prawa składu i przymusu drogowego (drożnego)

– przeprowadzenie reformy monetarnej – wprowadzenie srebrnego grosza

c. skarbowość

 – dochody z żup solnych w Bochni i Wieliczce

– wprowadzenie podatku – tzw. poradlne (12 groszy rocznie od łanu kmiecego)

– dochody z ceł i myt

5. Polityka wewnętrzna Kazimierza III Wielkiego

a. uporządkowanie administracji państwowej – urzędy:

starostaadministracja terenowa

kanclerz – kierowanie kancelarią królewską

podskarbi – zarząd skarbem królewskim

marszałek – zarządzanie dworem monarszym

rada królewska

b. unifikacja prawa – statuty wiślicko-piotrkowskie1362 r.

c. ustanowienie Akademii Krakowskiej – 1364 r.

 

Galeria ilustracji: Monarchia Kazimierza Wielkiego