Vasco Núñez de Balboa odkrywa Ocean Spokojny (1513 r.)

29 września [1513 roku] Balboa wraz z 26 towarzyszami podróży wyruszył z miasteczka Chiapa i w odległości pół mili od niego dotarł wieczorem do wąskiej odnogi, ujścia [rzeki] Savanas. Wtedy właśnie miał miejsce odpływ i podróżnicy zatrzymali się na odpoczynek na brzegu. Wkrótce potem opadająca w korycie [rzeki] woda poczęła podnosić się z niezwykłą szybkością, tak charakterystyczną dla przypływów Oceanu Spokojnego. Gdy poziom wody podniósł się , Balboa schwyciwszy  chorągiew z wyobrażeniem Dziewicy i małego Jezusa, u którego nóg lśnił herb Kastylii i Leonu, wszedł po kolana w słoną wodę. Krocząc w różne strony, głośno wołał: „Niech żyją boscy i wszechmocni monarchowie, don Fernando i doña Juana, królowie Kastylii, Leonu i Aragonii, w imię których ja, dla korony Kastylijskiej, faktycznie i bez jakiegokolwiek sprzeciwu obejmuję w posiadanie te morza, ziemie, wybrzeża, porty i wyspy ze wszystkim, co się tam znajduje, z państwami i krainami należącymi lub mającymi należeć do nich, w jakikolwiek sposób by to się stało, lub jakiejkolwiek przyczyny by to było, lub [według jakiegokolwiek uczyniono by to ] prawa, starodawnego, czy nowoustanowionego, w przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Jeśliby jakiś władca lub wódz chrześcijanin lub poganin, do jakiejkolwiek sekty należący zgłosił swoje roszczenia do tych ziem i mórz, gotów jestem przeciwstawić się mu i walczyć z nim w imieniu królów Kastylii tak obecnych, jak i przyszłych. Do nich należą rządy i władza nad tymi Indiami, wyspami, kontynentami tak północnym, jak i południowym, wraz z morzami od bieguna północnego do południowego, po tej i po tamtej stronie równika, pomiędzy zwrotnikami Raka i Koziorożca i poza nimi, ponieważ wszystko to przechodzi w posiadanie ich wysokości i następców tronu; (…)”.

Ponieważ u wzbierających wód nie było komu przeciwstawić się, wezwał swoich współtowarzyszy na świadków tego, że w prawowity sposób wszedł we władanie nowym oceanem; odebrał też od nich przysięgę, że będą  bronić tej nowej posiadłości korony kastylijskiej.

Następnie Balboa rozkazał swoim  współtowarzyszom wejść w wodę i każdy z nich zaczerpnąwszy [wody] ręką próbował jej, aby przekonać się, że w drugim oceanie woda jest także słona. Balboa wyciął nożem krzyże na korze trzech drzew, do których pni doszedł dopływ i dokonał jeszcze innych obrzędów, aby swemu dziełu nadać formę prawną.

Historia powszechna XIV-XV w. Wybór tekstów, opracował Marian Małowist przy udziale B. Geremka i A. Wyrobisza, Warszawa 1964, str. 340-341

 

Przedstaw ceremoniał przejęcia władzy nad nowoodkrytymi ziemiami.