Fragmenty z programu paryskiego Polskiej Partii Socjalistycznej

(...) Nowe formy ekonomicznego bytu stwarzają nowe potrzeby, wysuwają naprzód nowe warstwy i wskazują narodowi całemu na nowego przyszłego wodza jego życia politycznego. (...)

By nowe szeregi Polski rewolucyjnej, by polska partia socjalis­tyczna mogła rychło zebrać siły narodowe i poprowadzić je do zwy­cięstwa, musi ona być świadoma swych celów i swych dróg. (...)

Jako samodzielna partia robotnicza, opierając się na zbiorowej akcji mas pracujących, dobijać się będzie:

A. pod względem politycznym

Samodzielnej rzeczypospolitej demokratycznej, opartej na zasa­dach następujących:

1) bezpośrednie, powszechne i tajne głosowanie; prawodawstwo ludowe, pojmowane zarówno jako sankcja, jak i inicjatywa;

2) całkowite równouprawnienie narodowości, wchodzących w skład rzeczypospolitej na zasadzie dobrowolnej federacji;  (...)

B. pod względem ekonomicznym

I. Prawodawstwa pracy:

1) ośmiogodzinny dzień roboczy, stała 36-godzinna przerwa co tydzień;

2) minimum płacy robotniczej;

3) równa płaca dla kobiet i mężczyzn przy równej pracy;  (. . .)

7) zabezpieczenie państwowe w razie wypadków, braku pracy, choroby i starości;   (...)

II. Stopniowego uspołecznienia ziemi, narzędzi produkcji i środ­ków komunikacji. (...)

Teksty źródłowe do nauki historii w szkole. Kierunki polityczne w społeczeństwie polskim w końcu XIX wieku, opracowała Irena Pietrzak-Pawłowska, War­szawa 1961, nr 44, s. 20 i n.

 

1. Na podstawie wiedzy pozaźródłowej przedstaw okoliczności powstania cytowanego programu politycznego.

2. Wyjaśnij znaczenie przedstawionych w programie PPS celów politycznych.

3. Jakie warstwy społeczne reprezentowała Polska Partia Socjalistyczna

4. Na podstawie wiedzy pozaźródłowej wyjaśnij, na czym polega „uspołecznienie ziemi, narzędzi produkcji i środków produkcji”