Udostępnij tę stronę znajomym!!!

 

4. 1. Powstanie styczniowe

1. Geneza powstania styczniowego

a. klęska Rosji w tzw. wojnie krymskiej przyczyniła się do złagodzenia polityki caratu – tzw. „odwilż posewastopolska”

– ogłoszenie amnestii dla osób zesłanych na Syberię

– zniesienie stanu wojennego

– złagodzenie cenzury

b. utworzenie Towarzystwa Rolniczego – prezesem hrabia Andrzej Zamoyski

c. powstanie stronnictw politycznych

stronnictwa  „białych”, które: odkładało walkę o niepodległość  na późniejszy termin

stronnictwa „czerwonych”, które dążyło do wybuchu powstania i uwłaszczenia chłopów

d. organizowanie manifestacji patriotycznych

e. wzrost napięcia w październiku 1861 r. 

– rozwiązane Towarzystwo Rolniczego w  kwietniu 1861 r. doprowadziło do antycarskich manifestacji

– władze carskie wprowadziły stan wojenny w Królestwie Polskim

– „czerwoni” utworzyli Komitet Miejski, który miał przygotować powstanie zbrojne

f. w czerwcu 1862 r. car Aleksander II powołał Rząd Cywilny z Aleksandrem Wielopolskim na czele

– Aleksander Wielopolskim był zwolennikiem ugody z caratem i przeciwnikiem powstania zbrojnego

– Rząd Cywilny przeprowadził szereg reform 

2. Wybuch powstania

a. w czerwcu 1862 r. Komitet Miejski przekształcił się w Komitet Centralny Narodowy

b. Aleksander Wielopolski ogłosił  brankę do wojska – chciał w ten sposób rozbić organizację „czerwonych” i przerwać przygotowania do powstania

c. ogłoszenie powstania przez „czerwonych” – 22 I 1863 r.

– Komitet Centralny Narodowy przekształca się w Tymczasowy Rząd Narodowy

– Tymczasowy Rząd Narodowy ogłosił „Manifest” wzywającego do udziału w powstaniu

– zapowiedział uwłaszczenia chłopów i przyznanie ziemi bezrolnym uczestnikom powstania

3. Przebieg walk powstańczych

a. walki miały charakter partyzancki – uczestniczyły w nich małe partie (oddziały), które starały się atakować z zaskoczenia

b. do powstania przyłączyła się również organizacja „białych”

c. po rezygnacji Ludwika Mierosławskiego, dyktatorem powstania został Marian Langiewicz – po kilku dniach walk musiał wycofać się do Galicji

d. 10 V 1863 r. Tymczasowy Rząd Narodowy przekształcił się w Rząd Narodowy – budowa struktur polskiego państwa podziemnego

e. powstanie wybuchło również na ziemiach zabranych – na Litwie, Białorusi i Ukrainie

4. Powstanie styczniowe na arenie międzynarodowej

a. zakupy broni w Belgii

b. podpisanie konwencji Alvenlebena przez Rosję i Prusy (luty 1863 r.)

c. wystosowanie not dyplomatycznych Francji, Wielkiej Brytanii i Austrii

d. do powstania napływali ochotnicy zza granicy

3. Upadek powstania styczniowego

a. działania caratu

– Aleksander II powołał na urząd namiestnika gen Fiodora Berga

– na Litwie powstanie zwalczał Michaił Murawjow

2 III 1864 r. car Aleksander II wydał ukaz o uwłaszczeniu chłopów – odciągnęło to chłopów od udziału w powstaniu

c. ostatnim przywódcą powstania był Romuald Traugutt (X 1863 – IV 1864 r.)

d. 21 II 1864 r. Rosjanie rozbili pod Opatowem oddział gen. Józefa Hauke-Bosaka

c. w kwietniu 1864 r. został aresztowany, a następnie skazany na śmierć Romuald Traugutt

d. jednym z ostatnich oddziałów powstańczych była partia księdza Stanisława Brzóski, która walczyła do wiosny 1865 r.