Jesteśmy obecni na Targach Edukacyjnych Edukacyjnych w Poznaniu 8-10 marca 2024 r.

Zapraszamy do odwiedzenia stoiska nr 39

 

3. 4. Kolonializm - XIX-wieczne imperia kolonialne

1. Metropolie i ich kolonie

a. formy kolonizacji obszarów zamorskich

protektoraty – posiadały własne władze lokalne, ale były podporządkowane metropolii

półkolonie – państwa formalnie suwerenne, ale uzależnione gospodarczo

dominia – kolonie angielskie, posiadające pełną autonomię w sprawach wewnętrznych

b. znaczenie kolonii

– źródło surowców

– źródło taniej siły roboczej

– rynek zbytu dla własnej produkcji

miejsce lokowania kapitałów

możliwość zagospodarowania nadwyżki demograficznej

– w koloniach powstawały bazy wojskowe

kolonie były wyznacznikiem mocarstwowej pozycji metropolii

c. polityka imperializmu

2. Brytyjskie imperium kolonialne

a. brytyjskie posiadłości kolonialne do XIX wieku

Kanada (od 1867 r. dominium)

Australia (od początku XX wieku dominium)

 b. Kraj Przylądkowy

– Kraj Przylądkowy od XVII w. był w rękach Burów   potomków osadników holenderskich 

  Burowie zdobyli nowe tereny i utworzyli Transwal i Oranię

– do rywalizacji o Afrykę Południową przystąpiła Wielka Brytania

– I wojna burska – 1880-1881 – zwycięstwo Burów

– II wojna burska –1899-1902 – zwycięstwo Wielkiej Brytanii

ze strony Burów wojna miała charakter partyzancki

Brytyjczycy zakładali obozy koncentracyjne

na podbitych terenach został utworzony Związek Południowej Afryki dominium brytyjskie

c. Indie – perła w koronie brytyjskiej

– działalność Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej

w 1857 r. w Indiach wybuchło tzw. powstanie sipajów

powstanie zostało szybko stłumione przez wojska brytyjskie

Kompania Wschodnioindyjska została zlikwidowana

kontrolę nad Indiami przejęły rząd i parlament brytyjski

– w 1877 r. królowa Wiktoria przyjęła tytuł cesarzowej Indii

– w imieniu Indiami administrował gubernator, który nosił tytuł wicekróla

– rozbudowa infrastruktury (porty, linie kolejowe) i stopniowa europeizacja Indii

d. jednym z najsłynniejszych kolonizatorów angielskich był Cecil John Rhodes


3. Kolonializm francuski

a. Francja utraciła większość swoich kolonii w XVIII wieku

b. w pierwszej połowie XIX w. w jej posiadaniu pozostawały

nieliczne posiadłości w rejonie Karaibów

Gujana w Ameryce Południowej

ujście rzeki Senegal w Afryce

wyspa Réunion na Oceanie Indyjskim

c. podbój Algieru przez Karola X Burbona – lata 30-ste XIX w.

d. ekspansja kolonialna w okresie II Cesarstwa (panowania Napoleona III)

nieudane próby ekspansji kolonialnej w Meksyku i na Bliskim Wschodzie

z inicjatywy francuskiej został zbudowany Kanał Sueski

podbój południowej części Półwyspu Indochińskiego

e. podboje kolonialne w okresie III Republiki

ustanowienie protektoratu francuskiego w Tunezji (1881 r.)

Francuską Afrykę Zachodnią i Francuską Afrykę Równikową

Madagaskar

Somali Francuskie

część wysp Polinezji

4. Kolonializm innych państw europejskich

a. kolonializm II Rzeszy

– obszary nad Zatoką Gwinejską Togo i Kamerun

terytorium dzisiejszej Namibii i Tanzanii

Nowa Gwinea w Azji Południowo-Wschodniej

w 1898 r. wydzierżawiły od Chin Kiauczou

b. ekspansja Rosji

podbój Syberii

kolonizacja Alaski (odsprzedana USA w 1867 r.)

– podbój Gruzji, Armenii i Azerbejdżanu

 

5. Wojny kolonialne

a. wojny burskie

– geneza wojen burskich

powstanie republik burskich: Transwalu i Oranii

odkrycie złóż diamentów w Południowej Afryce

zbrojnie zajęcie Transwalu i Oranii przez Brytyjczyków i włączenie ich do Kolonii Przylądkowej

– wybuch powstania Burów przeciwko Brytyjczykom – I wojna burska (1880 r.)

Paulus Kruger

przyznanie Burom autonomii

– wybuch II wojny burskiej – 1899 r.

opanowanie Transwalu i Oranii przez wojska brytyjskie

tworzenie przez Anglików obozów koncentracyjnych

krwawe represje wobec powstańców burskich

klęska Burów

Połączenie Transwalu i Oranii z Krajem Przylądkowym – utworzenie Związku Afryki Południowej i nadanie mu statusu dominium

b. wojny opiumowe w Chinach (1839-1841 i 1856-1860)

ostateczne zwycięstwo Brytyjczyków

Europejczycy narzucili Chinom korzystne dla siebie traktaty handlowe

Brytyjczycy zajęli port w Hongkongu

c. powstanie tajpingów przeciwko władzy cesarskiej w Chinach (1851-1864)

powstańcy proklamowali Niebiańskie Królestwo Wielkiego Pokoju

dalsze osłabienie pozycji Chin

d. powstanie Mahdiego

wybuchło w Sudanie w 1881 r.  przeciwko dominacji angielskiej

zakończyło się klęską powstańców

e. wojna brytyjsko-zuluska (1879 r.)

w połowie XIX wieku w Afryce Południowej powstało silne państwo Zulusów

wojna zakończyła się klęską Zulusów i zniszczeniem ich państwa

f. atak włoski na Abisynię (1896 r.) – został odparty przez wojska cesarza Menelika II

g. Incydent w Faszodzie (1898 r.)

spór pomiędzy Wielką Brytanią a Francją w wpływy w rejonie Sudanu i Afryki Wschodniej

zajęcie przez Francuzów twierdzy Faszoda

wojska brytyjskie zmusiły Francuzów do opuszczenia twierdzy