Jesteśmy obecni na Targach Edukacyjnych Edukacyjnych w Poznaniu 8-10 marca 2024 r.

Zapraszamy do odwiedzenia stoiska nr 39

 

4. 5. Powstanie nowoczesnych partii politycznych na ziemiach polskich – ruch narodowy i ludowy

I. Ruch narodowy

1. Powstanie Ligi Polskiej – 1887 r.

a. powstała w Szwajcarii

b. główni działacze:

Zygmunt Miłkowski (Teodor Jeż)

– Ludwik Michalski

c. włączenie do Ligii Polskiej Związku Młodzieży Polskiej „Zet”

– trójzaborowa organizacja młodzieżowa wzorowana na wolnomularstwie narodowym

– głównym działaczem Zygmunt Balicki

2. Utworzenie Ligi Narodowej 

a. powstała w 1893 r. w wyniku przekształcenia Ligi Polskiej

b. czołowi działacze:

Roman Dmowski

Zygmunt Balicki

Jan Ludwik Popławski

c. Liga Narodowa działała najpierw w Warszawie, a od 1894 r. we Lwowie

3. Powstanie Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego (SND) – 1897 r.

a. powstało z przekształcenia Ligi Narodowej

b. miało charakter trójzaborowej organizacji masowej

c. program narodowej demokracji

– kształtowanie nowoczesnego narodu polskiego

– hasło solidaryzmu narodowego

– hasło poszanowania prawa

w dalszej perspektywie walka o niepodległość

odrzucenie walki klasowej

d. działalność endecji

– utworzenie Towarzystwa Oświaty Narodowej (TON)

– duże wpływy w zaborze pruskim – Wojciech Korfanty, Marian Seyda

II. Ruch ludowy

1. Prekursorzy ruchu ludowego w Galicji

a. ksiądz Stanisław Stojałowski

– wydawca pism: „Wieniec” i „Pszczółka”

– propagował oświatę, czytelnictwo

– propagował kółka rolnicze

– założył Stronnictwo Chrześcijańsko-Ludowe – 1896 r.

– poseł do parlamentu i Sejmu Krajowego

b. Bolesław Wysłouch

– wydawcy czasopisma „Przyjaciel Ludu”

– założenie Towarzystwa Przyjaciół Oświaty

2. Powstanie Stronnictwa Ludowego1895 r.

a. powstało w Rzeszowie

b. czołowi działacze:

Jan Stapiński

Jakub Bojko

c. wprowadziła swoich przedstawicieli do Sejmu Krajowego

d. program:

– reformy administracyjne

– postulat powszechnej opieki społecznej i oświaty

– postulat powszechnego prawa wyborczego (zniesienie systemu kurialnego)

3. Powstanie Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL)1903 r.

a. powstało z przekształcenia Stronnictwa Ludowego

b. program:

– żądanie parcelacji ziemi dworskiej

– wysunięcie haseł niepodległościowych

4. Podział Polskiego Stronnictwa Ludowego – 1913 r.

a. Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” (PSL-„Piast”)

Wincenty Witos

Jakub Bojko

– współpraca z narodową demokracją

– hasło solidaryzmu społecznego

– dążenie do niepodległości w drodze stopniowej autonomii

b. Polskie Stronnictwo Ludowe „Lewica” (PSL-„Lewica”)

Jan Stapiński

– współpraca z socjalistami

– postulaty radykalnych zmian społecznych

5. Ruch ludowy w Królestwie Polskim

a. Polski Związek Ludowy

b. redakcja tygodnika „Zaranie” – ruch zaraniarski