Jesteśmy obecni na Targach Edukacyjnych Edukacyjnych w Poznaniu 8-10 marca 2024 r.

Zapraszamy do odwiedzenia stoiska nr 39

 

5. 4. Sprawa polska podczas I wojny światowej

I. Orientacje polityczne przed wybuchem wojny

1. Orientacja proaustriackaGalicja

a. tworzenie organizacji paramilitarnych

„Strzelec” w Krakowie

„Związek Strzelecki” we Lwowie

Związek Walki Czynnej (ZWC) – Józef Piłsudski  i Kazimierz Sosnkowski

b. Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (KTSSN ) – Wiedeń

Polska Partia Socjalistyczna Frakcja Rewolucyjna (PPS-Frakcja Rewolucyjna)Józef Piłsudski

Polska Partia Socjalno-Demokratyczna (PPSD)

Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL)

Narodowy Związek Chłopski (NZCh)

Narodowy Związek Robotniczy (NZR)

c. Centralny Komitet Narodowy – Lwów

Polskie Stronnictwo Ludowe – Piast  (PSL-Piast)

Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne

Narodowy Związek Chrześcijańsko-Ludowy

Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”

Drużyny Bartoszowe

2. Orientacja prorosyjska

a. Roman Dmowski

b. narodowa demokracja

3. Orientacja rewolucyjna –  Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL)

– odrzucała walkę o niepodległość

– dążyła do ogólnoeuropejskiej rewolucji proletariackiej

II. Polskie formacje zbrojne podczas I wojny światowej – u boku państw centralnych

1. Wymarsz I Kompani Kadrowej do Królestwa Polskiego w celu wywołania antyrosyjskiego powstania – 6 VIII 1914 r. – Józef Piłsudski

2. Utworzenie Legionów Polskich

a. Powstanie Naczelnego Komitetu Narodowego (z połączenia Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych i Centralnego Komitetu Narodowego)

b. po uzyskaniu zgody władz austriackich powstały:

Legion Wschodni (we Lwowie) – wkrótce rozwiązany

Legion Zachodni (w Krakowie)

c. struktura organizacyjna Legionów Polskich

I Brygada Legionów PolskichJózef Piłsudski

II Brygada Legionów PolskichJózef Haller

III Brygada Legionów PolskichStanisław Szeptycki

3. Udział Legionów Polskich w walkach

a. bitwa pod Rokitną – 13 VI 1915 r. (II Brygada Legionów Polskich – Józef Haller)

b. bitwa pod Kostiuchnówką  – 4-6 VIII 1916 r. (I Brygada Legionów Polskich – Józef Piłsudski)

4. Polskie formacje wojskowe u boku państw centralnych po zajęciu przez nie Królestwa Kongresowego

a. Akt 5 listopadaproklamacja dwóch cesarzy z 5 XI 1916 r.

b. powołanie Tymczasowej Rady Stanu (namiastka polskiego rządu)  6 XII 1916 r.

szefem Komisji Wojskowej Józef Piłsudski

c. tworzenie Polskiej Siły Zbrojnej (Polnische Wehrmacht) – do Polskiej Siły Zbrojnej zostały włączone Legiony Polskie

d. kryzys przysięgowy – VII 1917 r.

– powierzenie dowództwa nad Polską Siłą Zbrojną Hansowi von Beselerowi

– zobowiązanie żołnierzy polskich do złożenia przysięgi wierności

– odmowa złożenia przysięgi przez I i część III Brygady – uwięzienie Józefa Piłsudskiego i internowanie żołnierzy

5. Działalność Polskiej Organizacji Wojskowej (POW)

6. Tworzenie pod dowództwem austriackim Polskiego Korpusu Posiłkowego

a. utworzony z II Brygady Legionów Polskich oraz z I i III Brygady Legionów Polskich pochodzących z Galicji

b. po zawarciu niemiecko-ukraińskiego traktatu brzeskiego  (II 1918 r.) część oddziałów przebiła się pod Rarańczą  i połączyła z II Korpusem Polskim – gen. Józef Haller

7. Zalążki władzy polskiej po kryzysie przysięgowym

a. utworzenie Rady Regencyjnej27 X 1917 r.

b. powołanie przez Radę Regencyjną rządu polskiego – premierem Jan Kucharzewski

III. Polskie formacje zbrojne podczas I wojny światowej – u boku ententy

1. Utworzenie w Lozannie Komitetu Narodowego Polskiego (KNP)Roman Dmowski 

2. Polskie formacje wojskowe u boku armii carskiej

a. Legion Puławski

b. Legion Lubelski

c. Brygada Strzelców Polskich (w 1917 r. przemianowana na Dywizję Strzelców Polskich)

3. Wojsko polskie u boku armii rosyjskiej po rewolucji w Rosji

a. utworzenie Naczelnego Polskiego Komitetu WojskowegoWładysław Raczkiewicz

b. I Korpus Polskigen. Józef Dowbór-Muśnicki

– I Korpus Polski został rozbrojony przez Niemców

c. II Korpus Polski – gen. Stankiewicz, następnie generał Glass

– do korpusu dołączyła część II Brygady Legionów Polskich gen. Józefa Hallera, która pod Rarańczą przedarła się przez front

– po połączeniu dowództwo nad całością sił II Korpusu Polskiego objął gen. Józef Haller

– bitwa pod Kaniowem

d. III Korpus Polski – gen. Eugeniusz de Henning-Michaelis

4. Formacje polskie we Francji

a. tworzenie Legionu Bajończyków

– wchodzili w skład francuskiej Legii Cudzoziemskiej

– udział w bitwie pod Arras – na skutek wielkich strat zostali rozwiązaniu

b. powstanie Komitetu Narodowego Polskiego w Lozannie – Roman Dmowski (15 VIII 1917 r.)

c. powstanie Armii Polskiej we Francji – tzw. Błękitnej Armii lub Armii Hallera

IV. Umiędzynarodowienie sprawy polskiej

1. Deklaracje wojskowe trzech mocarstw w pierwszych dniach wojny

2. Akt 5 Listopad 1916 r.

a. wydany przez

– cesarza Wilhelma II

– cesarza Franciszka Józefa I

b. zapowiedź powstania „samodzielnego państwa polskiego” z własną armią, ale pod kuratelą państw centralnych

c. tworzenie zalążka władz polskich

– utworzenie Tymczasowej Rady Stanu – 14 I 1917 r. (została rozwiązana w VIII 1917 r.)

– utworzenie Rady Regencyjnej (arcybiskup Aleksander Kakowski, książę Zdzisław Lubomirski, hrabia Józef Ostrowski) – 12 IX 1917 r.

3. Oświadczenie prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona z 22 I 1917 r. o powstaniu niepodległej Polski

4. Przyznanie Polsce prawa do niepodległości przez Piotrogrodzką Radę Delegatów Robotniczych i Żołnierskich – 27 III 1917 r.

5. Oświadczenie Rządu Tymczasowego, zapowiadające stworzenie związanej z Rosją Polski – 29 III 1917 r.

6. Deklaracja Praw Narodów Rosji z 15 XI 1917 r.

7. Oświadczenie prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona z 8 I 1918 r. o powstaniu niepodległej Polski

8. Zrzeczenie się Rosji ziem polskich w traktacie brzeskim – 3 III 1918 r.

9. Anulowanie przez Radę Komisarzy Ludowych traktatów rozbiorowych – 29 VIII 1918 r.

10. Deklaracja wersalska Anglii i Francji uznająca powstanie niepodległej Polski za jeden z warunków pokoju z Niemcami.